ทำความรู้จัก “การแบ่งเกรดตัวอ่อน” ตัวอ่อนเกรดไหน วัดจากอะไร?

📣ทำความรู้จัก “การแบ่งเกรดตัวอ่อน” ตัวอ่อนเกรดไหน วัดจากอะไร❓

🆔ปรึกษาปัญหามีบุตรยาก ที่ Line Official คลิกลิ้งค์นี้เลย👉 https://lin.ee/fBa4xkz

การรักษาผู้มีบุตรยากโดยใช้วิธีการทำเด็กหลอดแก้วหรือ อื๊กซี่ (ICSI) มีขั้นตอนที่สำคัญ คือ การเพาะเลี้ยงตัวอ่อน ซึ่งตัวอ่อนที่เพาะเลี้ยงถึงวันที่เหมาะสมจะถูกย้ายเข้าสู่โพรงมดลูกต่อไป ซึ่งโอกาสในการประสบความสำเร็จจากการทำ ICSI ขึ้นอยู่กับตัวอ่อนที่มีคุณภาพ ในทางการแพทย์จะมีการแบ่งเกรดของตัวอ่อน ว่าตัวอ่อนของแม่ๆ นั้นเป็นตัวอ่อน Day ไหน เกรดไหน เพื่อสามารถบอกถึงคุณภาพตัวอ่อนได้ และใช้เป็นเกณฑ์ในการคัดเลือกตัวอ่อนที่มีคุณภาพดีที่สุดเพื่อย้ายเข้าสู่โพรงมดลูกต่อไป

วันนี้ครูก้อยนำข้อมูลเรื่องเกรดของตัวอ่อนมาฝากแม่ๆ ไปศึกษาพร้อมกันเลยค่ะ

🔴การแบ่งเกรดตัวอ่อนที่นำไปเพาะเลี้ยงมีวิธีการอย่างไร❓

หลังจากที่ไข่ผสมกับสเปิร์มแล้วก็จะมีการนำไปเพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการโดยนักเพาะเลี้ยงตัวอ่อนจะดูแลอย่างใกล้ชิด ซึ่งในระยะเวลาพัฒนาตัวอ่อนก็อยู่ที่ประมาณ 5-6 วัน ในช่วงนี้ก็จะมีการแบ่งเกรดของตัวอ่อนเพื่อดูความแข็งแรงสมบูรณ์ ก่อนที่จะมีคัดเลือกตัวอ่อนที่ดีที่สุดเพื่อย้ายกลับสู่โพรงมดลูก

👉ขั้นตอนต่างๆ ในการแบ่งเกรดตัวอ่อน

การแบ่งเกรดหรือให้คะแนนตัวอ่อนจะทำในตัวอ่อน 2 ระยะคือ ระยะคลีเวจ (Cleavage) และ ระยะบลาสโตซิสท์ (Blastocyst) ซึ่งจะมีรายละเอียดต่างกันคือ

🟠#ตัวอ่อนระยะคลีเวจ (Cleavage)
จะแบ่งเป็น 3 เกรด ดังนี้

คลีเวจ Cleavage เป็นระยะที่ตัวอ่อนเกิดการแบ่งตัว ระยะนี้จะเป็นระยะหลังไข่กับสเปิร์มผสมกันแล้ว 24 – 72 ชั่วโมงเป็นระยะที่ไข่กับสเปิร์มผสมกันแล้ว 24 ชั่วโมงเป็นต้นไปจนถึงไม่เกินวันที่ 4
จะแบ่งเกรดโดยอ้างอิงตามมาตรฐานสากลจากเกณฑ์การให้คะแนนตัวอ่อนของ Istanbul Consensus Scoring System 2011 โดยจะมีการพิจารณาจากรูปร่างความสมมาตรของเซลล์ที่พบ สำหรับการแบ่งเกรดระยะนี้แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มคือ

➡️คลีเวจ เกรด 1 คือตัวอ่อนที่มี blastomeres หรือมีการแบ่งเซลล์ของตัวอ่อนที่เป็นรูปร่างกลมสวย มีขนาดเท่าๆ กันและรูปร่างใกล้เคียงกัน ไม่มีแฟรกเมนเตชัน (Fragmentation เศษเซลล์ขนาดเล็กที่ผิดปกติในตัวอ่อน) หรือหากมีก็น้อยกว่า 10 % ถ้าอยู่ในเงื่อนไขนี้ก็จะได้เกรด 1 ซึ่งตัวอ่อนกลุ่มนี้จะมีแนวโน้มสูงที่จะเจริญเติบโตเป็นระยะบลาสโตซิสท์ได้สูง

➡️คลีเวจ เกรด 2 คือตัวอ่อนที่มี blastomeres หรือการแบ่งเซลล์ของตัวอ่อนที่เซลล์มีขนาดแตกต่างกันเล็กน้อย มีขนาดใหญ่เล็กไม่เท่ากัน และมีแฟรกเมนเตชัน (Fragmentation) พบอยู่ประมาณ 10-25 %

➡️คลีเวจ เกรด 3 ตัวอ่อนมี blastomeres หรือการการแบ่งตัวของเซลล์ที่ขนาดไม่เท่ากัน มีแฟรกเมนเตชันอยู่มากกว่า 25 % หรือมากกว่า 1 ใน 4 ของตัวอ่อน ซึ่งกรณีนี้เราก็อาจจะหาเซลล์ของตัวอ่อนจริง ๆ ได้ไม่พบเลย แต่ถึงจะได้เกรดนี้เราก็จะเลี้ยงต่อตามปกติ เพราะว่าเกรด 3 ก็ยังมีโอกาสเติบโตเป็นบลาสโตซิสท์แม้ว่าเซลล์ของตัวอ่อนอาจจะไม่สวยมากหรือไม่สมบูรณ์มากนักก็จะไม่มีการทิ้ง ต้องดูแลกันต่อไปก่อน เนื่องจากวิธีการเลี้ยงตัวอ่อนจะเลี้ยงแยกกันอยู่แล้ว 1 ตัวต่อ 1 ดรอป
ดังนั้นจึงยังคงเลี้ยงต่อไปเพราะว่าตัวอ่อนยังมีโอกาสเติบโตต่อไปได้ เพียงแต่อาจจะไม่สวยมากนัก เมื่อตัวอ่อนผ่านระยะคลีเวจ Cleavage แล้วก็จะพัฒนาสู่ระยะบลาสโตซิสท์ Blastocyst

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

🟠#ตัวอ่อนระยะบลาสโตซิสท์ (Blastocyst)

เป็นระยะที่มีตัวอ่อนเจริญเติบโตอยู่ 5-6 วันหลังจากที่ไข่กับสเปิร์มผสมกัน ซึ่งเมื่อเราเลี้ยงตัวอ่อนถึง Day 5-6 หรือระยะบลาสโตซิสท์แล้ว ก็จะมีการแบ่งเกรดตัวอ่อนอีกครั้ง โดยอ้างอิงตามมาตรฐานสากลที่ใช้กันในการคัดเกรดของ Gardner and Schoolcraft 1999
โดยระยะบลาสโตซิสท์จะแบ่งเป็น 6 เกรดโดยพิจารณาจากปัจจัย 3 ประการ ได้แก่

1.Expansion รูปร่างของเซลล์ของตัวอ่อนในระยะบลาสโตซิสท์
2.Inner Cell Mass (ICM) เป็นเซลล์ที่จะเจริญเติบโตเป็นตัวอ่อนและไปฝังตัวที่มดลูก
3.Trophectoderm เป็นเซลล์ที่จะเจริญเติบโตเป็นรกไปเกาะที่ผนังมดลูก

➡️1.Expansion แบ่งเป็น 6 ระยะ ซึ่งเป็นการดูถึงระยะของการเติบโตของบลาสโตซิสท์ ดังนี้

🔸️Early Blastocyst หรือ Expansion ระดับที่ 1
จะมีบลาสโทซีล (Blastocoel) น้อยกว่าครึ่งหนึ่งของปริมาตรตัวอ่อน (ในระยะ Blastocyst จะมีการเคลื่อนที่ของเซลล์เพื่อให้ได้ช่องว่างในตัวอ่อน เรียกช่องว่างนี้ว่า Blastocoel)

🔸️Blastocyst หรือ Expansion ระดับที่ 2
จะมีบลาสโทซีลมากกว่าครึ่งหนึ่งของขนาดตัวอ่อน

🔸️Full Blastocyst หรือ Expansion ระดับที่ 3
มีบลาสโทซีลเจริญเต็มที่อยู่ในตัวอ่อน และขนาดตัวอ่อนเริ่มมีขนาดใหญ่ขึ้น

🔸️Expanded Blastocyst หรือ Expansion ระดับที่ 4
ปริมาตรของบลาสโทซีลมีขนาดใหญ่กว่า 3 ระยะแรกของตัวอ่อน เปลือกไข่ หรือ Zona pellucida จะบางลงครึ่งหนึ่ง รวมทั้งขนาดตัวอ่อนจะขยายขนาดใหญ่ขึ้น

🔸️Hatching Blastocyst หรือ Expansion ระดับที่ 5
ส่วนที่จะเติบโตไปเป็นรกหรือ Trophectoderm เริ่มโผล่ออกมาจากเปลือกแล้ว

🔸️Hatched Blastocyst หรือ Expansion ระดับที่ 6
ตัวอ่อนฟักตัวหลุดออกมาจากเปลือกแล้ว

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

➡️2.Inner Cell Mass หรือ ICM จะมีการเกรดเป็น 3 เกรด คือจะได้ เกรด A , B , C
🔸️Grade A : มีจำนวนเซลล์มาก และยึดเกาะกันเป็นกลุ่มก้อน
🔸️Grade B : มีเซลล์ไม่มาก มีการรวมกลุ่มกันหลวม ๆ มีการกระจายตัวบ้าง
🔸️Grade C : มีเซลล์น้อยมากหรืออาจมองไม่เห็นการรวมกลุ่มของ Inner Cell Mass เลย

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

➡️3.Trophectoderm จะมีการเกรดเป็น 3 เกรดเช่นกัน คือจะได้ เกรด A , B , C

🔸️Grade A : มีจำนวนเซลล์มาก มีขนาดเซลล์เรียงตัวกันสม่ำเสมอ สวยงาม
🔸️Grade B : มีจำนวนเซลล์ที่น้อย ยึดเกาะกันหลวมๆ หรือขนาดและเซลล์เรียงตัวกันไม่สม่ำเสมอ ขนาดเซลล์มีเล็กบ้างใหญ่บ้าง
🔸️Grade C : มีจำนวนเซลล์น้อยมาก ขนาดเซลล์เล็กบาง ไม่สม่ำเสมอ

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖

🧫#มาพิจารณาเกรดตัวอ่อนจากรูปนี้กันค่ะ…

จากรูปเป็นรูปตัวอ่อนจริงของแม่ที่อนุญาตให้เปิดเผยได้ โดยทางนักวิทย์ฯประเมินเกรดเป็น 5AB
โดยประเมินจากหลักเกณฑ์ที่กล่าวมาข้างต้นคือ

👉ตัวเลขหน้าสุด พิจารณาจากรูปร่างของเซลล์ของตัวอ่อนว่าอยู่ในระยะบลาสโตซิสต์ระยะไหน (ซึ่งมี 6 ระยะ) จากรูปอยู่ในระยะ 5 คือระยะ Hatching Blastocyst ซึ่งระยะนี้ ส่วนที่จะเติบโตไปเป็นรกหรือ Trophectoderm เริ่มโผล่ออกมาจากเปลือกแล้ว

👉 ต่อมา คือตัวอักษรตัวแรก เป็นการบอกเกรด A B หรือ C ซึ่งเป็นตัวอักษรตัวปแรก แสดงถึงเกรดของ Inner Cell Mass คือ เซลล์ที่จะเจริญเติบโตไปเป็นตัวอ่อน

👉ส่วนตัวอักษรตัวถัดมา คือการบอกเกรดของ Trophectoderm คือ เซลล์ที่จะเจริญเติบโตเป็นรกตามลำดับค่ะ

👉จากรูป ได้เกรด AB หมายความว่า
ส่วนของ Inner Cell Mass ได้เกรด A คือ มีจำนวนเซลล์ตัวอ่อนมาก และยึดเกาะกันเป็นกลุ่มก้อน
ส่วนของ Trophectoderm ได้เกรด B คือ มีจำนวนเซลล์รกน้อย ยึดเกาะกันหลวมๆ

ดังนั้น จากเกณฑ์ดังกล่าว ตัวอ่อนที่มีเกรด 5AA หรือ 5AB ก็จะเป็นตัวเลือกแรกๆ ในการแนะนำใส่กลับสู่โพรงมดลูกนั่นเองค่ะ (ส่วน 6AA มักไม่ค่อยเจอ เพราะตัวอ่อนจะออกจากเปลือกไข่ไปแล้ว ไปฝังที่โพรงมดลูกแล้ว จะทิ้งไว้ให้เห็นแต่เปลือก)

โดยการเลือกจะให้ความสำคัญจากทั้ง 3 ปัจจัยโดยจะเลือกจาก Inner Cell Mass ก่อนเป็นอันดับแรก เพราะถ้า Inner Cell Mass คุณภาพดีก็จะค่อนข้างมั่นในว่าเมื่อฝังตัวไปก็มีโอกาสเจริญเติบโตแน่นอน เพราะเป็นหัวใจสำคัญของตัวอ่อนนั่นเอง

**อย่างไรก็ตามการแบ่งระยะของตัวอ่อนหรือการแบ่งเกรดอาจแตกต่างกันบ้างขึ้นอยู่กับเกณฑ์ของห้องแลปแต่ละที่ แต่ก็มีหลักเกณฑ์พื้นฐานตามที่ได้กล่าวข้างต้นค่ะ และห้องแลปบางที่…มีการใช้ AI ช่วยวิเคราะห์เกรดตัวอ่อนร่วมกับแพทย์และนักวิทย์ฯผู้เชี่ยวชาญ

🎯การคัดเกรดตัวอ่อนจะดูตามหลักการให้คะแนน เมื่อแบ่งเกรดแล้วนักเพาะเลี้ยงตัวอ่อนก็จะมีการบันทึกข้อมูลของตัวอ่อนแต่ละตัวไว้อย่างละเอียดทั้งหมด เมื่อได้ผลจากทั้ง 3 ส่วนครบแล้วก็จะมีการนำผลทั้งหมดมาประเมินร่วมกันอีกครั้ง ซึ่งผลก็จะเป็นเครื่องมือเบื้องต้นในการประเมินเพื่อประกอบการพิจารณาเลือกตัวอ่อนใส่กลับสู่โพรงมดลูกต่อไป

🎯การเลือกเกรดตัวอ่อนจะมีผลกับความสำเร็จ
ซึ่งถึงแม้ตัวอ่อนเกรดจะไม่ดีมากแต่ก็ยังมีโอกาสในการฝังตัวอยู่ เพราะหากเซลล์ไม่มีความผิดปกติใดๆ โอกาสที่จะไปฝังตัวในโพรงมดลูกและเติบโตเป็นทารกก็ยังมีอยู่ บางครั้งแม้ตัวอ่อนที่ได้เกรดดีแต่มีโครโมโซมผิดปกติก็จะไม่เหมาะสมกับการฝังตัวได้เหมือนกัน

ดังนั้นในรายที่อายุมากกว่า 35 ปีขึ้นไป หรือแท้ง 2 ครั้งขึ้นไป คู่สามี-ภรรยา คนใดคนนึ่งอาจมีโครโมโซมผิดปกติ ก็จะมีการตรวจโครโมโซมตัวอ่อนเพิ่มเติมก่อนการย้ายกลับสู่โพรงมดลูกเพื่อความมั่นใจมากยิ่งขึ้นค่ะ

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *